Η Συναισθηματική Νοημοσύνη στην εκπαίδευση

αναρτήθηκε από Juan | Ετικκέτες: , , , , , , , ,

Πολύ πρόσφατα συζητούσα με συνάδελφο εκπαιδευτικό και μου εκμυστηρεύτηκε ένα πρόβλημα που αντιμετώπιζε με το παιδί του. Μαθήτρια της Β΄ Λυκείου η κόρη του, ενώ σε γενικές γραμμές ήταν επιμελής, δεν είχε την αναμενόμενη επίδοση. Αυτό που προβλημάτιζε περισσότερο τον συνάδελφο μου ήταν ότι η κόρη του δεν είχε κανένα πρόβλημα εξυπνάδας ή κατανόησης. Αντιθέτως μάλιστα σε ένα Ι.Q τεστ είχε βαθμολογηθεί αρκετά πάνω από το μέσο όρο. Συνεχίζοντας τη συζήτηση φτάσαμε σε ένα σημείο όπου διαπιστώθηκε ότι σε περιόδους εμφάνισης άγχους, δηλαδή προφορικής ή και γραπτής εξέτασης/αξιολόγησης, η μαθήτρια, ενώ είχε προετοιμαστεί κατάλληλα, την κρίσιμη στιγμή "ξεχνούσε" σχεδόν τα πάντα, με αποτέλεσμα την μειωμένη επίδοση.

Είναι σημαντικό, επομένως, το I.Q να συνοδεύεται και από κάποιες ικανότητες που θα δίνουν στο άτομο τη δυνατότητα να μπορεί να αποδώσει κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες, όπως συναισθηματικής πίεσης και γενικότερα άλλους στρεσογόνους παράγοντες. "Ικανότητες, όπως να μπορείς να βρίσκεις κίνητρα για τον εαυτό σου και να αντέχεις τις απογοητεύσεις, να ελέγχεις την παρόρμηση και να χαλιναγωγείς την ανυπομονησία σου, να ρυθμίζεις σωστά τη διάθεσή σου και να εμποδίζεις την απογοήτευση να καταπνίξει την ικανότητα σου για σκέψη, να έχεις ενσυναίσθηση και ελπίδα" (Colleman, 1995). Ικανότητες που ο ίδιος ο Goleman τις όρισε ως Συναισθηματική Νοημοσύνη (Σ.Ν.) η οποία ενεργεί, αν όχι περισσότερο, τουλάχιστον εξίσου, στις όποιες αποφάσεις καλούμαστε να πάρουμε στη ζωή μας. Πολύ περισσότερο αισθητή γίνεται η αξία της Σ.Ν όταν καλούμαστε να αποφασίσουμε υπό πίεση διαφόρων συνθηκών που επηρεάζουν δραματικά την "καθαρή" νοητική μας κατάσταση.

Πολλά πειράματα και έρευνες (κυρίως σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ) δείχνουν ότι μια συναισθηματική εκπαίδευση των παιδιών από μικρή ηλικία τούς δίνει τη δυνατότητα να ελέγχουν καλύτερα τη συναισθηματική τους φόρτιση, με αποτέλεσμα να λειτουργούν πιο κοινωνικά σε σχέση με άλλα παιδιά της αντίστοιχης ηλικίας. Κάποια στιγμή τελειώσαμε την κουβέντα με το συνάδελφο νιώθοντας μια απογοήτευση που, ενώ σε κάποια εκπαιδευτικά συστήματα στο εξωτερικό, έχουν ενταχθεί μαθήματα συναισθηματικής αγωγής και κοινωνικής νοημοσύνης, εδώ παραμένουμε στην ανάπτυξη μόνο του δίπτυχου λογικομαθηματικής και γλωσσικής νοημοσύνης. Για τις υπόλοιπες (οπτικο-χωρική, σωματο-κιναισθητική και μουσική νοημοσύνη) κανένας λόγος, αν και δεν γνωρίζω ακριβώς τι σχέση μπορεί να έχει η ανάπτυξη των δυο τελευταίων με τα υποτιθέμενα σχετικά μαθήματα της Φ. Αγωγής και Μουσικής, πάντα με τον τρόπο που διδάσκονται σε ένα μέσο δημόσιο σχολείο.

Τελειώνω με 2 αποσπάσματα από το βιβλίο του Goleman "Η συναισθηματική Νοημοσύνη" (1995), που θεωρώ ότι περιγράφουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το πόσο ανίσχυρο είναι το I.Q χωρίς την παρουσία της Σ.Ν. "Και όμως παρόλο που ένας υψηλός Δείκτης Νοημοσύνης δεν εγγυάται ευδαιμονία, φήμη ή ευτυχία στη ζωή, τα σχολεία μας και η παιδεία μας συνεχίζουν να εστιάζουν την προσοχή τους σε ακαδημαϊκές δεξιότητες, αγνοώντας τη συναισθηματική νοημοσύνη, ένα σύνολο διακριτικών στοιχείων - μερικοί θα το αποκαλούσαν χαρακτήρα - που επίσης έχει απεριόριστη σημασία για το προσωπικό μας πεπρωμένο." "Η ακαδημαϊκή ευφυΐα δεν έχει και πολύ σχέση με τη συναισθηματική ζωή. Οι ευφυέστεροι ανάμεσά μας μπορούν να πνιγούν στον ωκεανό των απειθάρχητων παρορμήσεων και αχαλίνωτων παθών τους. Άνθρωποι με υψηλό Δείκτη Νοημοσύνης μπορούν να χειρίζονται εντυπωσιακά άστοχα την προσωπική τους ζωή".

Σχόλια (21)

    Συναισθηματική νοημοσύνη ή μεγάλο IQ; Τι πρέπει να έχει ένας ηγέτης ; Και έξυπνος και συναισθηματικά ευφυής. Ενας βλάκας είναι το ίδιο επικίνδυνος με κάποιον έξυπνο ο οποίος στερείται συναισθηματικής νοημοσύνης. Το ζητούμενο είναι η ισορροπία των δύο δεικτών, ιδιαίτερα στις σύγχρονες συνθήκες ζωής. Εξυπνάδα δηλαδή στην ανάλυση των ερεθισμάτων, δυνατότητα αναλυτικής και συνθετικής σκέψης απ' τη μια και μάθηση της τέχνης της προσοχής, της επίλυσης των διαφωνιών και της συνεργασίας, απ' την άλλη.

    Στους πολλαπλούς τύπους να προσθέσουμε και τους πιο πρόσφατους
    φυσιοκρατική, υπαρξιακή και πνευματική. Κάπου άκουσα ότι στο Μοντεσοριανό σύστημα υπάρχει μέριμνα για ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης. Αν κάποιος/α ξέρει περισσότερα ας παραθέσει κάποια στοιχεία

    Βλέπουμε έξυπνα παιδιά να διαπρέπουν στη ζωή τους και έξυπνα παιδιά να μην βιώνουν επιτυχία και προσωπική ικανοποίηση. Γιατί; Ποια η διαφορά; Η διαφορά έγκειται και στον τρόπο που ο καθένας μας διαχειρίζεται τα εμπόδια και δεν μιλάμε μόνο για γνωστική επεξεργασία, αλλά και για συναισθηματική.

    Πέρα από τη νοημοσύνη, με την ευρέως γνωστή έννοια (εξυπνάδα, ευφυΐα), ένα άλλο είδος έρχεται στο προσκήνιο, η «συναισθηματική νοημοσύνη».

    Τα άτομα με συναισθηματική νοημοσύνη είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τα συναισθήματά τους, να εμπιστεύονται και να χειρίζονται τα συναισθήματά τους, να λύνουν προβλήματα, να έχουν αυξημένη αυτοεκτίμηση και ικανότητες μάθησης, καθώς και καλές σχέσεις.
    Και εδώ τίθεται το ερώτημα, πως μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να αποκτήσει συναισθηματική νοημοσύνη; Η απάντηση βρίσκεται στα παρακάτω στάδια συναισθηματικής διαπαιδαγώγησης.

    "Σοφία" δεν είναι κακό να παραθέτεις τις απόψεις κάποιου άλλου, αρκεί να αναφέρεις τις πηγές σου. Έτσι που το έκανες είναι σαν να λες ότι το έγραψες εσύ, όχι μόνο δεν είναι σωστό αλλά επίσης διώκεται και ποινικά. Όλα αυτά λοιπόν που έγραψες είναι από το παρακάτω Blog.

    http://www.paidorama.com/%CE%95%CE%BA%CF%80%CE%B1%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%85%CF%83%CE%B7/%CE%93%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CF%80%CE%BB%CE%B7%CF%81%CE%BF%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82/%CE%91%CE%BD%CE%AC%CF%80%CF%84%CF%85%CE%BE%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%B9%CF%83%CE%B8%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CE%BD%CE%BF%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B7%CF%82.html

    Αντιγράφω απο το απόσπαμα του Colleman "Οι ευφυέστεροι ανάμεσά μας μπορούν να πνιγούν στον ωκεανό των απειθάρχητων παρορμήσεων και αχαλίνωτων παθών τους. Άνθρωποι με υψηλό Δείκτη Νοημοσύνης μπορούν να χειρίζονται εντυπωσιακά άστοχα την προσωπική τους ζωή".
    Τι μας λέει το πιό πάνω απόσπασμα για το ΣΥΓΧΡΟΝΟ ρολο της Ψυχολογιας ως επιστημης.
    Εχει φυγει πια απο τον κλασσικο ρολο (της διαγνωσης και της θεραπειας της παρεκκλισης ) αλλα οριζει πια ευθεως και απροκαλυπτα το φυσιολογικο ,το οποιο κανονικοποιειται πλεον οχι στο μεσο ορο αλλα στο ιδανικο προτυπο του.
    Επομενως ο κοινωνικα "πετυχημενος" δεν αρκει πλεον να ειναι ευφυης αλλα οφειλει να ειναι και πειθαρχημενος,χωρις αχαλινωτα παθη ,εξαρτησεις καπνισματα και αλλα τετοια ΘΛΙΒΕΡΑ καταλοιπα του παρελθοντος ....
    Θα επανελθω....

    Παιδιά πιστεύω οτι έχει γίνει κάποιο λάθος σχετικά με το post αλλά και το σχόλιο του Κώστα για την συναισθηματική νοημοσύνη και αφόρα στον συγγραφέα.Δεν είναι Colleman αλλα Goleman.
    Παραθέτω ένα σχετικό απόσπασμα απο Wikipedia.

    Goleman authored the internationally best-selling book, Emotional Intelligence (1995, Bantam Books), that spent more than one-and-a-half years on the New York Times Best Seller list. Goleman developed the argument that non-cognitive skills can matter as much as I.Q. for workplace success in "Working with Emotional Intelligence" (1998, Bantam Books), and for leadership effectiveness in "Primal Leadership" (2001, Harvard Business School Press). Goleman's most recent best-seller is Social Intelligence: The New Science of Human Relationships (2006, Bantam Books).

    Σιγά το λάθος. Μπήκε ένα "l" παραπάνω στο επίθετο.

    Ναι έχεις δίκιο ΙΑΣΩΝΑ πάντως μιλάμε για το ίδιο πρόσωπο ,τον πατέρα της ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ.Η θέση μου πάντως δεν αλλάζει.Ποιόν άνθρωπο η Ψυχολογία προσεγγίζει για να θεραπεύσει εν τέλει.Ολες αυτές οι βαρύγδουπες έννοιες πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη και προσοχή.Ας πούμε η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μια απο τον πλήθος των άλλων παραγόντων που πλέον συν αποτελούν την νοημοσύνη ,μπορεί οπως κι άλλες να μετρηθεί και υπό προυποθέσεις μας δίνει κάποιες γενικές περιγραφές της προσωπικότητας.Υπο αυτή την έννοια μπορεί να χρησιμοποιηθεί (και ετσι γίνεται ) κατα βάση σε διαδικασίες επιλογής υποψηφίων.Απο κλινικής άποψης η χρησιμοτητά της είναι για μένα μικρή στο βάθμό που αναφέρεται στο "ιδεατό" μιας προσωπικότητας κι οχι σε αυτό που αντιμετωπίζει στην καθημερινοτητά του ο Κλινικός Ψυχολογος.
    Η ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ ΜΟΥ ΟΜΩΣ ΓΙΑ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΛΙΝΙΚΟ ΑΛΛΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ.Υποθέστε οτι είστε Ψυχολογος και εξετάζεται ενα κοινωνικά "αποτυχημένο" αλλά κατα τα άλλα ευφυή (με μεγάλες δηλαδή βαθμολογίες στις άλλες κλίμακες) ατομο.Που θα αποδίδατε την αποτυχία του....;;;

    Για μια πρώτη γεύση:
    http://sxeseis.gr/quiz.php?qid=58

    Κάπου δεν πάει καλά αυτό το τεστ.
    Μου έβγαλε σκορ 31 (λίγο πάνω απ'το μέσο όρο), ενώ είμαι σίγουρος ότι δεν έχω ίχνος συναισθηματικής νοημοσύνης...

    Μάλλον έχεις, αλλά δεν το ξέρεις!

    Το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν πιστεύω πως στηρίζεται πολύ στην εξυπνάδα των παιδιών αλλά βοηθάει να προοδεύουν άτομα τα οποία δεν είναι ιδιαίτερα έξυπνα, απλώς πειθαρχούν σε ορισμένους κανόνες. Παιδιά με υψηλό IQ συνήθως δεν πειθαρχούν σε κανόνες και θεωρητικά βγαίνουν απέξω από το σύστημα. Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να είναι πολύ ώριμος συναισθηματικά κάποιο παιδί για να μπορέσει να πετύχεισύμφωνα με τις απαιτήσεις της εποχής μας. Θα μπορούσε άραγε ένας ψυχολόγος να τους βοηθήσει;

    Το είδα και εγώ αυτό το τεστ, το οποίο είναι εντελώς της πλάκας. Όποιος/α θέλει να κάνει ένα σοβαρό τεστ Σ.Ν ας μου στείλει e-mail να του το στείλω. Είναι από ελληνικό πανεπιστήμιο και όχι τύπου facebook σαν αυτό που έχει το sxeseis.gr.

    Ποτέ δεν είναι αργά, υποστηρίζει ο Goleman, για ανάπτυξη της Σ.Ν. Σίγουρα οι ψυχολόγοι διαθέτουν το απαραίτητο επιστημονικό υπόβαθρο για μια τέτοια βοήθεια, αλλά λόγω "κόστους" θεωρώ ότι πιο συνηθισμένη είναι μια υποστήριξη από το οικογενειακό ή αργότερα σχολικό περιβάλλον. Δυστυχώς όμως ούτε οι γονείς και ούτε οι δάσκαλοι στην συντριπτική πλειονότητα τους δεν είναι ενημερωμένοι για αυτό το θέμα.

    Ωραίο θέμα Juan . . . μια ιδέα (Σ.Ν) που έγινε γνωστή μέσα από το βιβλίο του Daniel Coleman, το οποίο βασίστηκε σε χρόνια ερευνών από πολλούς επιστήμονες όπως οι Peter Salovey, John Meyer, Howard Gardner, Robert Sternberg, Jack Block και πολλοί άλλοι. Μέσα από αυτήν τη βιβλιογραφία νομίζω οτι βρίσκει κανείς μονοπάτια για να επιλύσει το αγωνιώδες ερώτημα της επαγγελματικής και προσωπικής ισορροπίας και επιτυχίας . . .

    Δε διαφωνώ σε κάτι με τους προλαλήσαντες, απλά θα ήθελα να προσθέσω ότι η συμβολή της Σ.Ν. σαν όρου είναι το γεγονός ότι εισήγαγε στην Ψυχολογία παραμέτρους διαφορετικές από τις μετρήσιμες, υπενθυμίζοντας ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε οι ψυχολόγοι τον άνθρωπο ως μονάδα που αποδίδει αλλά ως σύνθετο φαινόμενο του οποίου οι ιδιότητες ξεπαιρνούν το άθροισμα των σωματικών και πνευματικών του χαρακτηριστικών. Μακάρι οι άνθρωποι να "επισκευάζονταν" τόσο απλά όσο τα αυτοκίνητα, αλλα μιας και αυτό δε γίνεται οφείλουμε μαζί με το βιολογικό υπόβαθρο να συνυπολογίζουμε και τις πνευματικές και ψυχολογικές διαστάσεις του ατόμου που το κάνουν τοσο διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο.

    "Συναισθηματική νοημοσύνη". Δύο έυηχες λέξεις που ευφυώς χρησιμοποιήθηκαν για να ορίσουν έναν πολύπλοκο, δαιδαλώδη και ουσιαστικά "άγνωστο" τρόπο αντιμετώπισης του εαυτού μας και του περιβάλλοντος που ζούμε. Το περίεργο είναι ότι οι όχι ιδιαίτερα μυημένοι τείνουν να πιστέψουνότι πρόκειται για έναν δείκτη που μετράει την... ευαισθησία τους, ενώ πρόκειται για κάτι πολύ διαφορετικό. Είναι κρίμα που τέτοια θέματα "κρύβονται" σε blogs κιαι δεν συζητιούνται περισσότερο. Άννα

    Ωραίο θέμα juan ,ας παίξω εγώ το δικηγόρο του δΙαβόλου.Εχουμε 2 τύπους ας πούμε υποψήφιους διδάκτορες.Τους δίνουμε το test ,o ενας αριστέυει ,ο άλλος πατώνει.Κάνουμε την πρόβλεψη (αλλιώς δεν θα είχε νόημα το test) oτι ο πρώτος θα είναι ο επόμενος λέκτορας.Τους ξαναβρίσκουμε 5 χρόνια μετά και πράγματι ο συναισθηματικά νοήμων (ανόητη έκφραση στα ελληνικά !!!) είναι ο λέκτοράς,( ξέχασα να αναφέρω οτι παράλληλα ήταν και ανηψιός του καθηγητή και μην μου πείτε οτι δεν γίνονται αυτά)
    Τι μας διδάσκει η παραβολή ;
    Oτι τα ψυχολογικά test αποτελούν στατιστικά εργαλεία επισφαλούς πρόβλεψης τα οποία μετρούν τάσεις ,προδιαθέσεις και κατανομές γυρω απο την κατακόρυφο της κωδονοειδούς καμπύλης.Η χρήση τους (αυστηρά απο ειδικούς και με αυστηρές προυποθέσεις) μπορεί να προσφέρει ενα σημαντικό εργαλείο κυρίως σε θέματα επαγγελματικού προσανατολισμού.Σε καμμιά όμως περίπτωση δεν μπορούν να γίνονται πυθιακής υφής γυάλινες σφαίρες στα χέρια μαθητευόμενων μάγων.Για την ιστορία του που είναι πράγματι ενδιαφέρουσα θα ανεβάσω ενα post τις επόμενες μέρες...

    θα συμφωνήσω μαζί σου. Όντως τα ψυχολογικά τεστ δεν είναι τίποτα άλλο παρά κάποια εργαλεία που με την κατάλληλη χρήση μπορούν να βοηθήσουν στην συμβουλευτική διαδικασία. Δυστυχώς αρκετοί στο χώρο (κατέχοντες στη σχετική γνώση ή μη κατέχοντες) κάνουν χρήση αυτών των τεστ και δίδουν έτοιμες λύσεις τύπου ΙΚΕΑ, δηλαδή έχεις 50 τετραγωνικά σπίτι, αυτή είναι η καλύτερη επιλογή σου. Το πρόβλημα αυτό ισχύει και σε άλλα τεστ (επαγγελματικού προσανατολισμού) που τυγχάνει να έχω στη δουλειά μου. Εκεί να δεις την εφαρμογή «πυθιακής υφής γυάλινες σφαίρες στα χέρια μαθητευόμενων μάγων». Δεν συνεχίζω γιατί θα βγούμε εκτός θέματος.

    Τίποτα δεν είναι τυχαίο.Όλα είναι συνδιασμοί...Από τα ρούχα που φοράμε μέχρι το IQ μας με την συναισθηματική νοημοσύνη μας...ψαχτείτε,συνδιάστε... γιατί καιγόμαστε!
    ΣΑΣΑ

    Η θεωρία του Goleman είναι όντως μια πολύ καλή αρχή ώστε να κατανοήσουμε ότι δεν επιτυγχάνει πάντα και μόνο στη ζωή του αυτός που έχει υψηλό δείκτη νοημοσύνης. Ωστόσο, θεωρώ ότι θα πρέπει να προσανατολιζόμαστε πλέον σε κάτι πέρα απ' αυτό, στην προσπάθεια, δηλαδή, ανάπτυξης μιας σφαιρικά ολοκληρωμένης προσωπικότητας. Επομένως, πιστεύω ότι η θεωρία του Gardner περί Πολλαπλών Τύπων Νοημισύνης είναι πιο ολοκληρωμένη. Μια μικρή αναφορά κάνει περί αυτού και ο Juan στο κείμενό του, όταν μιλάει για οπτικο-χωρική, σωματο-κιναισθητική και μουσική νοημοσύνη κ.α. Όσον αφορά το θέμα της συναισθηματικής νοημοσύνης, ο Gardner τη χωρίζει σε ενδοπροσωπική και διαπροσωπική. Ακόμα κ αυτός ο διαχωρισμός μου δίνει την αίσθηση μιας πιο αναλυτικής, σαφούς και εμπεριστατωμένης θεωρίας.
    Έλενα

    Να προσθέσω στα προηγούμενα ότι ένα τεστ πολλαπλών τύπων νοημοσύνης θα μπορούσε να δώσει κάποιες ενδείξεις για την συσχέτιση προσωπικοτήτων με σχολές και επαγγέλματα που καλούνται να δηλώσουν οι μαθητές/τριες της Γ΄ Λυκείου.

Δημοσίευση σχολίου